فایروال و VPN برای محافظت از شبکه خریده می‌شوند، اما در گزارش‌های امنیتی اخیر خودشان بارها به نقطهٔ ورود مهاجم تبدیل شده‌اند. این تجهیزات همیشه به اینترنت وصل‌اند، معمولاً نرم‌افزار امنیتی روی آن‌ها نصب نیست و به‌روزرسانی‌شان هم اغلب عقب می‌افتد.
گزارش‌ها چه می‌گویند؟
گزارش DBIR 2025 شرکت Verizon سهم تجهیزات لبه و VPN از بهره‌برداری از آسیب‌پذیری‌ها را ۲۲ درصد اعلام کرد، در حالی که این رقم پیش‌تر ۳ درصد بود. GreyNoise هم در گزارش فوریهٔ ۲۰۲۶ خود نزدیک به ۳ میلیارد نشست مخرب را از ۳٫۸ میلیون نشانی IP طی ۱۶۲ روز بررسی کرده است.
یافتهٔ مهم این گزارش آن است که ۵۲ درصد تلاش‌های اجرای کد از راه دور از نشانی‌هایی آمده‌اند که سابقه‌ای نداشته‌اند. پس فهرست‌های مسدودسازی به‌تنهایی کافی نیستند. همچنین آسیب‌پذیری‌های قدیمی‌تر از ۲۰۱۵ حدود چهار برابر آسیب‌پذیری‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ ترافیک حمله داشته‌اند.
خطر پنهان تجهیزات قدیمی
VulnCheck در گزارش خود ۱۸۱ آسیب‌پذیری بهره‌برداری‌شده در تجهیزات لبه را در سال ۲۰۲۵ بررسی کرده است. نتیجه قابل توجه است.
- تجهیزات پایان عمر: ۴۲٫۵ درصد این آسیب‌پذیری‌ها مربوط به دستگاه‌هایی است که پشتیبانی‌شان تمام شده یا احتمالاً تمام شده است.
- تجهیزات خانگی: ۵۶ درصد مربوط به تجهیزات شبکهٔ مصرفی است؛ همان مودم و روتری که شاید در یک شعبه یا اتاق سرور کوچک فراموش شده باشد.
- فهرست KEV: فقط ۲۳٫۷ درصد آن‌ها در فهرست CISA KEV آمده‌اند، پس این فهرست به‌تنهایی برای اولویت‌بندی کافی نیست.
پنج اقدام عملی
- فهرست کامل: همهٔ دستگاه‌های رو به اینترنت را با نسخهٔ نرم‌افزار و تاریخ پایان پشتیبانی ثبت کنید.
- جایگزینی: برای دستگاه‌های پایان عمر تاریخ مشخص تعویض بگذارید.
- دسترسی مدیریتی: رابط مدیریت را از اینترنت بردارید و فقط از شبکهٔ مدیریت باز کنید.
- احراز هویت: برای VPN احراز هویت چندعاملی بگذارید و حساب‌های قدیمی را ببندید.
- پایش: گزارش‌های این تجهیزات را به سامانهٔ مرکزی بفرستید، چون ابزار امنیتی کاربر داخل آن‌ها دیده نمی‌شود.
گام بعدی؛ کاهش وابستگی به VPN سنتی
رویکرد «اعتماد صفر» به‌جای باز کردن کل شبکه، دسترسی را در حد هر برنامه می‌دهد. البته پذیرش آن کامل نیست؛ در نظرسنجی Open Systems از ۵۰۵ مدیر فناوری و امنیت در آمریکا و بریتانیا، فقط حدود ۸ تا ۹ درصد خود را کاملاً یکپارچه می‌دانند. پس بهتر است از یک برنامهٔ مهم شروع کنید و تدریجی جلو بروید.
چرا این تجهیزات این‌قدر جذاب‌اند؟
تجهیزات لبه از چند نظر برای مهاجم ایده‌آل هستند. از اینترنت در دسترس‌اند، به شبکهٔ داخلی دید دارند و گاهی اطلاعات کاربری و گواهی‌ها روی آن‌ها ذخیره است. نرم‌افزار ضدبدافزار معمولی هم روی آن‌ها نصب نمی‌شود، پس حضور مهاجم می‌تواند مدت‌ها دیده نشود.
از طرف دیگر به‌روزرسانی آن‌ها سخت‌تر است. توقف فایروال اصلی یعنی قطعی برای همه، پس به‌روزرسانی اغلب به پنجرهٔ زمانی شبانه موکول می‌شود و گاهی ماه‌ها عقب می‌افتد. طبق گزارش GreyNoise فاصلهٔ افشای عمومی آسیب‌پذیری تا شروع بهره‌برداری عملاً نزدیک به صفر شده است، پس این تأخیر برای مهاجم فرصتی طلایی است.
یک حمله معمولاً چطور پیش می‌رود؟
مهاجم ابتدا اینترنت را برای یافتن نسخه‌های آسیب‌پذیر پویش می‌کند. پس از ورود به دستگاه، پیکربندی و اطلاعات کاربری را می‌خواند. سپس با همان حساب‌ها وارد شبکهٔ داخلی می‌شود، خود را به سرورها می‌رساند و در نهایت داده را می‌دزدد یا باج‌افزار اجرا می‌کند. به همین دلیل بعد از هر نفوذ احتمالی به فایروال، فقط نصب وصله کافی نیست و باید رمزها و کلیدها هم تعویض شوند.
برنامهٔ وصله‌گذاری چطور باشد؟
- دسته‌بندی: دستگاه‌های رو به اینترنت را در بالاترین اولویت قرار دهید.
- پنجرهٔ ثابت: یک زمان توقف منظم تعریف کنید تا هر بار لازم به هماهنگی تازه نباشد.
- وصلهٔ اضطراری: برای آسیب‌پذیری بحرانی رو به اینترنت، روند سریع جداگانه داشته باشید.
- افزونگی: جفت فعال-غیرفعال فایروال، وصله کردن بدون قطعی طولانی را ممکن می‌کند.
- پشتیبان پیکربندی: قبل از هر به‌روزرسانی نسخهٔ پیکربندی را بیرون از دستگاه نگه دارید.
نشانه‌هایی که باید جدی گرفت
- حساب مدیر ناشناس: ساخته شدن حساب تازه بدون سابقهٔ درخواست تغییر.
- ورود نامعمول: دسترسی مدیریتی از نشانی یا در ساعتی غیرعادی.
- پیکربندی تغییریافته: قانون یا مسیر تازه‌ای که کسی از آن خبر ندارد.
- ترافیک خروجی: ارتباط خود دستگاه با مقصدهای ناشناس.
شعب کوچک را فراموش نکنید
یافتهٔ VulnCheck دربارهٔ تجهیزات مصرفی هشدار مهمی است. مودم خانگی در یک شعبه یا روتر قدیمی کار دورکار شاید کم‌اهمیت به نظر برسد، ولی اگر به شبکهٔ سازمان وصل باشد، بخشی از سطح حمله است. این دستگاه‌ها هم باید در فهرست دارایی‌ها بیایند و تا جای ممکن با تجهیزات قابل مدیریت جایگزین شوند.
Sources
- GreyNoise: گزارش State of the Edge 2026
- VulnCheck: گزارش تجهیزات لبهٔ شبکه ۲۰۲۶
- Verizon: گزارش DBIR 2025
- Open Systems: گزارش SASE و اعتماد صفر، ژانویهٔ ۲۰۲۶
برای بازبینی امنیت فایروال و VPN سازمان خود می‌توانید از کارشناسان پارتاک کمک بگیرید.
